علیرضا اسپهبد،نقاش آزادی و انسان شنبه در تهران برای همیشه خاموش شد.او با وجود خلق آثاری بزرگ،که بی گمان در تاریخ هنر ایران بر صدر می نشیند،در همه این سال ها سانسور شد.در سه دهه گذشته اجازه برگزاری نمایشگاه تنها یکی دو بار به او داده شد.هرگز برای تدریس در دانشگاه از او دعوت نشد و در سه سال اخیر از فرط سانسور و تنهایی به غم غریبی دچار شد.غمی که سر انجام نقاش بزرگ آزادی را در پنجاه و پنج سالگی با مرگ پیوند داد.

مرگ در اوج

عليرضا اسپهبد،متولد ۲۲ آذر ۱۳۳۰ در تهران بود.او تحصیلات خود را در هنرستان هنرهای زیبای پسران در سال 1350 به پایان برد،و پس از آن به تحصیل در رشته گرافيك دانشكده هنرهاى تزئينى تهران مشغول شد و در سال ۱۳۵۴ قارغ التحصیل شد.اسپهبد هم چنین دارای فوق ليسانس هنر از دانشگاه گلد اسميت لندن بود.

برگزاری نمایشگاهی از نقاشی هایش با عنوان"کلاغ ها" در سال 1354،نام علیرضا اسپهبد را به عنوان یک نقاش مدرنیست و صاحب سبک بر سر زبان ها انداخت،زمانی که او هنوز تنها 24 سال داشت.

اسپهبد فعالیت مطبوعاتی خود را از مجله تماشا طی دوران دانشجویی آغاز کرد و پس از آن در سال 57 که برای تحصیل در لندن حضور داشت به جمع همکاران مجله ایرانشهر به سر دبیری احمد شاملو پیوست که در آن هنگام در لندن منتشر می شد.پس از بازگشت به ایران به دعوت شاملو به عنوان طراح و گرافیست کتاب جمعه از فروردین 58 با او تا هنگام توقیف کتاب جمعه همکاری کرد.

پس از آن در سال های ده شصت اسپهبد علاوه بر طراحی برخی از مجلات،پیوسته به نقاشی پرداخت.تصاویر برخی از نقاشی های او در آن دهه بر روی جلد مجلاتی چون آدینه،ایران فردا،صنعت حمل و نقل و برخی دیگر از ماهانامه های فرهنگی منتشر می شد.

در شناسنامه کاری او شرکت در چندين نمايشگاه گروهى در سال های پیش از انقلاب و برگزارى نخستین نمايشگاه انفرادى در سال 54 ثبت است.در سال های 55 و 56 در دو دوره نمایشگاه سالانه بال سوئیس شرکت داشت و در سال 1356 نمایشگاهی انفرادی آثارش در گالری بدفوردهاوس لندن برگزار شد.در سال های پس از انقلاب به علیرضا اسپهبد جزء دو مورد اجازه برگزاری نمایشگاه داده نشد.

در تمام این سال ها اسپهبد زندگی خود را از طریق فروش تابلوهای نقاشی،تدریس خصوصی نقاشی و طراحی روی جلد کتاب گذراند.طراحی روی جلد بیش از 140 عنوان کتاب که از آن جمله طرح های روی جلد او بر آثار احمد شاملو حاصل این بخش از فعالیت های اسپهبد بود.

در فاصله سال 2001 تا 2003 پن آلمان برای سه سال متوالی چندین اثر علیرضا اسپهبد را به عنوان كارت پستال و پوستر نمایشگاه کتاب فرانکفورت در تیراژی میلیونی منتشر كرد.

در چند سال گذشته اسپهبد در تنگنا و تنهایی مطلق چه در خانه و بیرون از خانه قرار داشت،چنان که خود در گفتگویی در سال 83 گفت"مدت دو سال است كه زندگي ام از طريق آثارم تأمين نمي شود.پيش از اين خوب بود.چون مي توانستم نقاشيها را بفروشم، مقدمه اي براي يك كتاب مي نوشتم.طرح جلد چندين كتاب را مي ساختم،آرم مؤسسات تجاري را مي ساختم".

شنبه پنجم اسفند 85 اما خبرگزاری ها اعلام کردند که علیرضا اسپهبد بر اثر سکته قلبی و در راه بیمارستان درگذشته است.مرگ برای او زود بود بی گمان،که تنها پنجاه و پنج سال داشت و بسیار نقاشی ها که می خواست بکشد،و بسیار حرف ها داشت که هرگز بر زبان نیاورد.

نقاش آزادی و انسان

اسپهبد در همین سال ها برخی از آثار بی همتایش چون"تیرباران شده" را خلق کرد،نقاشی حیرت انگیزی که در آن مردی نیم انسان - نیم اسبی در حال گریستن در دستمال سفید و خونچکان است.این نقاشی از جمله آثار شاخص هنری است که به یاد اعدام های سال 67 و همه آزادی خواهان اعدام شده خلق شده است.اسپهبد یکی از معدود نقاشان ایرانی است که آثار به هم پیوسته ای را نیز خلق کرده است،که مجموعه "کلاغ ها" از جمله همین آثار به هم پیوسته است.

بی پروایی اسپهبد در خلق آثاری همواره متعهد به انسان و آزادی،فشارها را بر او افزون می کرد.این فشارها زمانی به شکل تهدید،زمانی به شکل کنترل و همواره به شکل حذف و سانسور در مورد علیرضا اسپهبد وجود داشتند.نادیده گرفتن او و آثار بزرگش حتا در سال های دوره اصلاحات نیز تداوم داشت.

با این همه علیرضا اسپهبد در تمام این سال ها در گالری کوچکش در خیابان دولت تهران و بعد از آن در خانه اش به نقاشی و خلق آثاری مشغول بود که بی گمان در تاریخ هنر معاصر ایران و جهان جایگاه شایسته ای خواهد داشت.

مرگ ناگهانی علیرضا اسپهبد در پنجاه و پنج سالگی دیروز جامعه هنری ایران را با بهت مواجه کرد.

محمود دولت‌آبادي،در واکنش به مرگ اسپهبد در گفت و گویی با خبرگزاری ایسنا گفت"شايد او يكي از معدود نقاش‌هايي بود كه با ادبيات بيشتر سر و كار داشت".دولت آبادي همچنین با اشاره به انزوای اسپهبد که در شمار اجتماعی ترین نقاشان ایران بود،گفت" اين اواخر اين فترت و انزواي عليرضا اسپهبد آن‌قدر شديد شده بود كه ما هم حتا كمتر يكديگر را مي‌ديديم.دلتنگي او از مجموعه‌ي جامعه‌ي هنر و مجموعه‌ي روابط حاكم بر فضاي هنرهاي تجسمي در كشور بود. با ما كه دوستان اهل قلمش بوديم، مشكلي نداشت؛لابد انتظار داشت جامعه‌ي هنرهاي تجسمي بيشتر به كارهايش توجه كنند".دولت آبادی از"تنهايي سنگيني" سخن گفته که اسپهبد طي دو سال گذشته در خانواده و جامعه تحمل مي‌كرد،و گفته"يكي دوبار كه با او صحبت كرده و سراغش را گرفتم كه چه مي‌كند،در پاسخ شنیده که"تنها نقاشي مي‌كشم".

علیرضا اسپهبد،در مقدمه تنها کتابی که از نقا شی هایش با گردآوری آیدین آغداشلو و مقدمه جواد مجابی منتشر شد و در بر گیرنده برخی از نقاشی هایش از سال 50 تا 76 است،با اشاره تنگناهایی که برایش ایجاد کردند،جمله ای نوشته که درد مشترک را فریاد می زند؛"من اين واقعيت را همچون تعهدى پذيرفته ام كه بى تفاوت و خنثى نمانم كه از نقاشى تنها زينت ديوار نسازم و همه توانايى هايم را صرفاً در نمايش توانمندى هدر ندهم. دلمشغولى من هميشه اين است؛ در جهانى كه آدمى در تلاش حماسى خود در كار خلق روابط انسانى، پاى برزمين استوار كرده است؛ هنر، اين والاترين شيوه زيست آدمى، چه براى من نقاش و چه براى شماى بيننده، چه دارد و چه خواهدداشت، اگر فريب بازى با فرم و ساختار و ابزار، آن را از هنرمند و انسان تهى كند".

یگانه فرزندش "بامداد" که در این چند سال و همه آن سال ها شاهد رنج های علیرضا اسپهبد بوده است،اکنون تنها مانده است.به تسلای او می بایست نوشت که علیرضا اسپهبد تنها بود،اما بزرگ بود و انسان.و از زبان عموی دلخسته اش احمد شاملو که؛"خاطره اش تا جاودانِ جاویدان در گذرگاه ِ ادوار داوری خواهد شد".

نوشتارپیشین درباره علیرضا اسپهبد/بهمن 82

....عکس:مسعود سهیلی

....همین نوشتار در روز



25Comment
یکی از انسان‌های به معنای واقعی کلمه مستقل و آزاده بود.
نام و یادش پایا!
salam
yade 7/8 sale pish bekheir ke sheraye tanzamoo to majalleye javanane emrooz chap mikardin bekheir
khoshal misham sari bee wblagam bezanin
[Anonymous فاصله] [2:56 AM]
اقا خسته نباشی امید وارم که درزندگی وکار خود موفق و سر بلند باشید از طرف OMID X100
دوست عزیز
ممنون از مطالب وبلاگتون

شیوه حکومت بسیار ساده است :
ذهنيت حذف ! خمينی ،
حرکت قسری ( روشی که با زور کسی را به خشوبختی می رساند! ) مصباح
و النصر بلرعب ( يعنی پيروزی بر اثر ايجاد ترس و وحشت! ) خامنه ای


شوق رهایی را مطالعه بفرمایید.
[گل]
بروجردی ممکن است فردا 27 خرداد ماه سال 86 اعدام شود.
[ناراحت]
اعدام ایشان مخالفت صریح رژیم دیکتاتوری اسلامی با اعلامیه جهانی حقوق بشر است.
خواهان آزادی بی قید و شرط ایشان می باشم.
دوست عزیز
ممنون از مطالب وبلاگ شما

18 تیر نزدیک است.
ملت بیدار است.
18 تیر را گرامی می داریم.
[گل]
[Anonymous جويا] [6:39 AM]
با سلام وعرض ادب خدمت شما هم وطن عزيز.براستي چرا بعضي از رسانه ها هدف اصلي خود رافراموش كرده به جاي اطلاع رساني صحيح وايجاد وحدت وارامش در كشور به دنبال ايجاد تفرقه و نفرتي كاذب بين ايرانيان هستند؟
چرا مسئولين اين نوع رسانه ها فكر مي كنند حقيقت فقط نزد ايشان است و ايشان تنها كاشفان حقيقتند و در سراسر ايران بهتر از ايشان هيچ فرد دگر انديشي قادر به درك حقيقت نيست و بنابر اين حق بيان ودفاع از خود را ندارد؟
آيا يك بهائي با مطالعه تهمت هاي روزنامه حق ندارد در ان رسانه حرفي بزند ودفاعي را بنويسد ؟
چرا اين نوع رسانه ها قسمتي از صفحه خويش را به گفتمان اختصاص نمي دهند تا ديگر انديشمندان نيزدر ان صفحه به دفاع از نظرات واتهامات بپردازد كه اولا اين گفتمان نشاني باشد بر ازادي ودوم اينكه مردم بهتر حقيقت راتشخيص بدهند.
ايا اين عمل زشت يعني دروغ پراكني تقرقه افكني وايجاد اشوب در يك كشور اسلامي جرم نيست ؟
وچرا رسانه ها نسبت به تهمت هائي كه به جامعه بهائي مي زنند نبايد به قوه قضائيه پاسخگو باشند؟
با راه اندازي وبلاگ ناقص خود سعي دارم پاسخي هرچند مختصروساده به آن اتهامات نخ نما شده رسانه ها بدهم ودر واقع اين فاصله را كمتر كنم . لطفا بي هيج پيش داوري، مطالب وب را مطالعه بفرمائيد منتظر نظر و راهنمائي هاي شما مي مانم
http://jooyya.blogfa.com/
[Anonymous مهدي افشارنيك] [3:12 AM]
سلام شهرام
ديشب تو voaديدمت كلي ذوق كردم بعد هم كلي غصه ام شدكه چقدر راحت از هم پا شيديم.دلم برات تنگ شد
ياد روزهاي اعتماد بخير
salam ye matlabi neveshte bodam to mordenegar. be nam e mar g tamam nemikonad bekhoneshon to bahram ham to sh hastin
ye sari be mordenegar bezan..koli to yadetam ba on otagh to roznamo sigaraii kke ba ham mikeshidim
lol,so nice
It seems the culture of different countries, decided everyone in the same things on different views, however, write a good article!
Looking for Yiwu crystal? Buy wholesale at one stop China wholesale site.
با سلام
بعد از چهارده ماه دوری از اینترنت با وبلاگ
شناخت مفاهیم قرآن به جمع وبلاگ نویسان باز گشتم.
منتظر حضور سبز شما هستم.
[Anonymous Anonymous] [5:52 PM]
Chanel Handbags on sale 327227 Cheap Louis Vuitton Bags 968811 Hermes Birkin sale 524757 http://discountlouisvuittonbags.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [12:09 AM]
christian louboutin outlet 989184 christian louboutin outlet store 700366 Chanel Bags 692227 http://cloutlets.webs.com/
[Anonymous Anonymous] [11:02 AM]
christian louboutin outlet 714957 Gucci Outlet 139475 Louis Vuitton Bags sale 255684 http://guccioutletonline.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [3:36 PM]
Cheap Chanel Bags 419598 Gucci Bags 242021 christian louboutin outlet 859489 http://guccihandbagsforcheap.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [5:01 PM]
christian louboutin outlet 374114 Burberry Bags 629933 Gucci Handbags online 638867 http://chaneloutletonline.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [8:11 PM]
Burberry Bags clearance 440534 Burberry Handbags 239130 Hermes online 897471 http://hermesbagsoutletsale.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [9:42 PM]
Burberry Outlet 851472 christian louboutin outlet online 588834 Burberry Handbags 529384 http://cheapburberrybagsonline.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [12:56 AM]
Gucci Handbags 913425 Chanel Handbags on sale 265970 discount christian louboutin 165818 http://pinterest.com/louboutioutlet/
[Anonymous Anonymous] [5:42 AM]
Louis Vuitton Bags outlet 73389 Chanel Outlet 642051 christian louboutin outlet online 784045 http://hermesbirkinsale.cabanova.com/
[Anonymous Anonymous] [7:57 PM]
christian louboutin outlet online 974118 cheap christian louboutin 485286 Gucci Handbags for cheap 163471 http://cheaplouboutinshoes.cabanova.com/
Post a Comment
<< صفحه‌ی اصلی
 
Copyright © اکنون .All rights reserved
Save This